Frmacil

**RüzgarGülü** · 05-05-2008

Bu bölümde Linux'un kullandigi dosya sistemi hakkinda bilgi verilecektir

Dosya sistemini olusturan dizinler, kapsadiklari dosyalar ve bunlarin Linux isletim sistemindeki görevleri de kisaca belirtilecektir

Bir isletim sisteminin dosya sisteminin performansi, hizi ve buna benzer çesitli özellikleri sistemin verimli ve kararli çalismasi üzerinde dogrudan etkisi vardir

Linux dizin yapisinin gelistirilmesinde FSSTND (file system standard) grubunun çalismalarinin payi çok büyük oldu

Programcilardan olusan grup, standartlarin belirlenmesinde ve uygulama asamasinda Linux ile ilgilenenlere yardim etti

1993 yilinda Olaf Kirsh, Linux haber grubuna yazdigi bir e-postasinda Linux dosya sistemi üzerindeki çalismalarin tamamlandigini haber verdi

O yildan bu yana linux dosya sistemi standardi üzerinde kayda deger degisiklik olmamistir

Linux dizin yapisinda bazi dizinlerin islevi birbiriyle aynidir

Bu durum, özellikle birbirini takip eden iki Linux sürümünde belirginlesir

Örnek olarak bir dagitimda /usr/bin dizini altinda yeralan dosya, diger sürümde /bin altina yerlestirilebiliyor

Dosya sistemleri ve dizinler paylasimli olarak da kullanilabilir

Birden fazla kisisel bilgisayarin baglandigi agda, disk alanindan yer kazanmak için bir makina sunucu (ana makina) olarak tayin edilir

Ag üzerindeki diger makinalar da sunucu üzerindeki diski paylasir

Buna örnek olarak kullanici ev dizinlerinin yeraldigi /home, çalistirilabilir dosyalarin bulundugu /usr, e-posta ve haber grubu bilgilerinin bulundugu /var/spool/mail ve /var/spool/news dizinleri verilebilir

Kök dizini, kendisine bagli diger tüm dizinleri de içerdiginden, Linux dosya sisteminde önemli bir yere sahiptir

Linux açilirken önce kök dizini /etc/fstab dosyasina uygun sekilde baglanir

Diger dosya sistemlerinin onarimi ve kontrolü için gerekli olan fsck programlari bu dizinde bulunmalidir

Benzer sekilde yedekleme için gerekli olan tar, zip, compress gibi arsiv programlarina da kök dizin altindan erisilebilmeli, açilis esnasinda hafizaya yüklenen çekirdek de kök dizininde yeralmalidir

Bir programi yerine koymadan önce bazi "dengelerin" gözönünde tutulmasinda yarar vardir

Programlanan her yazilimi kök dizinine koyarsaniz, bir süre sonra bu dosya sisteminin sistigini görürsünüz

Kök dizinini baslangiçta küçük (20-30Mb kadar) tutmak, gelistirilen programlari daha önceden belirlenen baska bir dosya sistemi altina koymak akillica olur

Bu yol, ag üzerinden genellikle paylasimi mümkün olmayan kök dizininin her makinadaki sabit diskte mümkün olan en az yer isgal etmesini saglar

Sistemdeki önemli dizinlere göz atarsak,
/bin :
Sistemin açilisi ve kontrolü için gerekli komutlar

Hem kullanicilarin, hem de sistem görevlisinin kullanabilecegi dosyalar (kök dizinde ise fazla sismemesi kosuluyla) buraya atilabilir

Sadece root kullanicinin ihtiyaç duyacagi init, getty, updatedb gibi programlar /sbin veya /usr/sbin'de durabilir

Bu dizinde bulunan dosyalara örnek olarak cat, chgrp, chown, date, dd, df, ln , mkdir, mount, ps, rm, sh, su, sync ve umount'u sayabiliriz

/dev :
G/Ç dosyalari

Linux çekirdeginde desteklenen her aygita ait dosya /dev dizini altinda bulunur

Kurulum aninda bu dosyalar yerine yerlestirilir, bu dosyalarin silinmesi durumunda /dev/MAKEDEV ile tekrar yaratilabilirler

/etc :
Sistem konfigürasyon dosyalari

Bu dizinde çalistirilabilir dosyalar bulunmamalidir

� skel : Buradaki dosyalar, kullanici hesabi açildiginda kullanicinin ev dizinine kopyalanir

� rc

d : Bu dizinin içinde, init sürecinin basvurdugu konfigürasyon dosyalari vardir

� passwd : Kullanici sifre veritabani
� fstab : Linux'un açilisi esnasinda bindirilecek dosya sistemleri burada listelenir

� group : passwd'e benzer sekilde kullanicilarin gruplarini tutar

� inittab : init daemon için konfigürasyon dosyasi
� motd : Kullanici sisteme girdikten sonra ekranina basilmasi istenen mesaj burada tutulur

� profile : Kullanici sisteme girdigi zaman çalistirilan dosya (csh ve sh türevi kabuklar için)
� shells : Sistemde kullanilabilecek kabuk isimleri burada tutulur

� login

access : login komutu için konfigürasyon dosyasi

Sisteme girisi kullanici bazinda sinirlamak için kullanilir

� limits : Islemci performansinin kullanici bazinda kisitlanmasini saglar
/home :
Kullanicilara ayrilmis dizin

Baska sekilde ayarlanmamis ise, açilan her hesaba ait kullanici, burayi kullanacaktir

Büyük sistemlerde, bu kisim alt parçalara ayrilabilir (/home/ftpadm , /home/ogrenci gibi)
/lib :
Kütüphane dosyalari

/mnt :
Geçici baglanan dosya sistemleri

Sadece bu is için kullanildigindan sistem görevlisine zaman kazandirir

/proc :
Süreç kontrollerini ve diger sistem bilgilerini tutan dosya sistemi

Bu dosya sistemi aslinda disk üzerinde yer kaplamaz, tüm dosyalar çekirdegin bir uzantisi sayilabilir

� cpuinfo : islemci modeli, tipi ve performansini bildirir

� devices : Halihazirda çalisan çekirdek içinde destegi bulunan aygit sürücülerini listeler

� dma : Hangi dma kanallarinin kullanildigini belirtir

� filesystems : Halihazirda çalisan çekirdek içinde destegi bulunan dosya sistemlerini listeler

� interrupts : Hangi kesintilerin kullanimda oldugunu söyler

� iports : Halen hangi giris/çikis iskelelerinin kullanildigini belirtir

� kcore : Sistem hafizasinin görüntüsü
/root :
Sistem görevlisinin ev dizini

Mümkünse bu dizini sistemdeki diger kullanicilarin görmeyecegi sekilde ayarlayin

/sbin :
Hayati sistem komutlari

Bir zamanlar bu dosyalar /etc dizini altinda yeraliyorlardi

Sadece sistem görevlisinin ihtiyaci olan komutlar, /sbin veya /usr/sbin içinde bulunur

/tmp :
Geçici dosyalarin koyuldugu dizin

Belirli zaman araliklarinda temizlenmelidir

/usr :
Diger önemli sistem dosyalarini tutar

Bu bölüm genelde en kalabalik dizindir, zira yeni kurulan tüm programlar buraya konulur

� X11R6: X Window sistemi bilgileri tutulur

� doc: Belge ve dokümanlar, genellikle HOWTO ve FAQ dosyalari

� lib: Bazi kütüphaneler
� man: Man dosyalari
� src: Bazi kaynak dosyalari ve linux çekirdegini olusturan kodlari (/usr/src/linux) içeren dizin

� sbin : Kök dosya sisteminde yeralmasi gerekmeyen çalistirilabilir sistem görevlisi dosyalari
/var :
Sürekli degisen sistem bilgileri burada tutulur

Istisnalar disinda diger makinalarla paylastirilmaz

� adm: Sistem yönetimini ilgilendiren kayitlar
� preserve : Sistemin göçmesinden sonra zarar görmesi mümkün dosyalarin kaydedildigi yer

� spool : Sonra islenecek olan veriler buraya atilir (e-posta gibi)
Eger sistem yöneticisi iseniz düzenli olarak dosya ve dizin yapisini kontrol etmelisiniz

Örneginn /tmp dizini normal kullanicilarin kullanimina açik oldugu için çok kisa bir sürede dolabilir

Burayi periyodik olarak silmek için find komutu ise yarayabilir :
# find /tmp -atime +7 -exec rm -rf {} \;
Yukaridaki komut, tmp dizini altinda yeralan tüm dosyalari kontrol edecek ve 7 günden daha eski dosyalari silecektir

Benzer sekilde, kullanicilarin dosyalarinin yer aldigi /home dizini de çok kisa bir sürede dolmaya mahkumdur

Sistemde ne kadar büyük sabit disk olursa olsun bir gün gelecek burasi dolacaktir

Periyodik olarak buraya da göz gezdirmek gerekir

Asagida yeralan kisa program, /home dizininde yeralan kullanici dizinlerideki disk kullanimini büyükten küçüge dogru disk isimli dosyaya yollayacaktir

Bu dosyanin incelenmesiyle hangi kullanicilari "cezalandiracaginizi" görebilirsiniz

# du -skx /home/* | sort -rn > disk
du (disk usage), sistem kullanicilarinin sikça basvurdugu bir komuttur

Kullanilabilecek parametreler için du(1) kilavuz sayfasina bakin

UNIX, (ve dolayisiyla Linux) iki tip aygit tanir

Bunlardan ilki karakter aygitlari, baska bir deyisle veri alisverisini bayt bazinda yapan cihazlar, digeri de blok aygitlari, yani veri alisverisini blok cinsinden yapan cihazlardir

Karakter aygitlarina örnek olarak seri baglanan cihazlar ve teypler, disk aygitlarina örnek olarak da diskler verilebilir

Bu cihazlardan bir bilgi yazilip okundugunda dosya sistemi altinda bunlari tanimlayan dosyalar (/dev/*) kullanilmis olur

Örnek olarak bir yaziciya bilgi göndermek için,
$ cat dosya > /dev/lp1
komutunu kullanabilirsiniz

Dosya, düz metin gibi, yazicinin anlayabilecegi bir yapida olmalidir

Her aygit, bir dosya olarak dosya sisteminde kendine yer bulduguna göre hangi aygit dosyalarinin (dügüm ) bulundugunu görmek mümkün olabilir

$ ls -l /dev/cua0
crw-rw-rw- 1 root uucp 5, 64 Nov 30 1993 /dev/cua0
Ilk kolondaki ilk karakter (c), bu dosyanin bir karakter aygitina ait oldugunu belirtiyor

Normal dosyalar için buradaki karakter '-' olmaliydi

Benzer sekilde blok aygitlar için ise 'b' kullanilr

Aygit sürücü destegi çekirdekte olmasa bile /dev dizini altinda genellikle tüm aygit dosyalari (dügümler) bulunur

Bu demektir ki /dev/sda dosyasina sahip oldugunuz halde bir SCSI sabit diski sistemde takili olmayabilir

Tüm aygit sürücülerinin bulunmasi, programlarin kurulumunu ve yeni donanimin eklenmesini kolaylastirir

05-05-2008	#1
Profil Bilgileri RüzgarGülü Özel Üye Üyelik tarihi: Feb 2008 Bulunduğu yer: Ankara Yaş: 18 Mesajlar: 15.772 Üye No: 33080 Tecrübe Puanı: 176 Rep Puanı : 9213 Rep Derecesi Reklam www.dantel-orgu.com	Linux Dosya Sistem Yapısı Bu bölümde Linux'un kullandigi dosya sistemi hakkinda bilgi verilecektir Dosya sistemini olusturan dizinler, kapsadiklari dosyalar ve bunlarin Linux isletim sistemindeki görevleri de kisaca belirtilecektir Bir ... Bu bölümde Linux'un kullandigi dosya sistemi hakkinda bilgi verilecektir Dosya sistemini olusturan dizinler, kapsadiklari dosyalar ve bunlarin Linux isletim sistemindeki görevleri de kisaca belirtilecektir Bir isletim sisteminin dosya sisteminin performansi, hizi ve buna benzer çesitli özellikleri sistemin verimli ve kararli çalismasi üzerinde dogrudan etkisi vardir Linux dizin yapisinin gelistirilmesinde FSSTND (file system standard) grubunun çalismalarinin payi çok büyük oldu Programcilardan olusan grup, standartlarin belirlenmesinde ve uygulama asamasinda Linux ile ilgilenenlere yardim etti 1993 yilinda Olaf Kirsh, Linux haber grubuna yazdigi bir e-postasinda Linux dosya sistemi üzerindeki çalismalarin tamamlandigini haber verdi O yildan bu yana linux dosya sistemi standardi üzerinde kayda deger degisiklik olmamistir Linux dizin yapisinda bazi dizinlerin islevi birbiriyle aynidir Bu durum, özellikle birbirini takip eden iki Linux sürümünde belirginlesir Örnek olarak bir dagitimda /usr/bin dizini altinda yeralan dosya, diger sürümde /bin altina yerlestirilebiliyor Dosya sistemleri ve dizinler paylasimli olarak da kullanilabilir Birden fazla kisisel bilgisayarin baglandigi agda, disk alanindan yer kazanmak için bir makina sunucu (ana makina) olarak tayin edilir Ag üzerindeki diger makinalar da sunucu üzerindeki diski paylasir Buna örnek olarak kullanici ev dizinlerinin yeraldigi /home, çalistirilabilir dosyalarin bulundugu /usr, e-posta ve haber grubu bilgilerinin bulundugu /var/spool/mail ve /var/spool/news dizinleri verilebilir Kök dizini, kendisine bagli diger tüm dizinleri de içerdiginden, Linux dosya sisteminde önemli bir yere sahiptir Linux açilirken önce kök dizini /etc/fstab dosyasina uygun sekilde baglanir Diger dosya sistemlerinin onarimi ve kontrolü için gerekli olan fsck programlari bu dizinde bulunmalidir Benzer sekilde yedekleme için gerekli olan tar, zip, compress gibi arsiv programlarina da kök dizin altindan erisilebilmeli, açilis esnasinda hafizaya yüklenen çekirdek de kök dizininde yeralmalidir Bir programi yerine koymadan önce bazi "dengelerin" gözönünde tutulmasinda yarar vardir Programlanan her yazilimi kök dizinine koyarsaniz, bir süre sonra bu dosya sisteminin sistigini görürsünüz Kök dizinini baslangiçta küçük (20-30Mb kadar) tutmak, gelistirilen programlari daha önceden belirlenen baska bir dosya sistemi altina koymak akillica olur Bu yol, ag üzerinden genellikle paylasimi mümkün olmayan kök dizininin her makinadaki sabit diskte mümkün olan en az yer isgal etmesini saglar Sistemdeki önemli dizinlere göz atarsak, /bin : Sistemin açilisi ve kontrolü için gerekli komutlar Hem kullanicilarin, hem de sistem görevlisinin kullanabilecegi dosyalar (kök dizinde ise fazla sismemesi kosuluyla) buraya atilabilir Sadece root kullanicinin ihtiyaç duyacagi init, getty, updatedb gibi programlar /sbin veya /usr/sbin'de durabilir Bu dizinde bulunan dosyalara örnek olarak cat, chgrp, chown, date, dd, df, ln , mkdir, mount, ps, rm, sh, su, sync ve umount'u sayabiliriz /dev : G/Ç dosyalari Linux çekirdeginde desteklenen her aygita ait dosya /dev dizini altinda bulunur Kurulum aninda bu dosyalar yerine yerlestirilir, bu dosyalarin silinmesi durumunda /dev/MAKEDEV ile tekrar yaratilabilirler /etc : Sistem konfigürasyon dosyalari Bu dizinde çalistirilabilir dosyalar bulunmamalidir � skel : Buradaki dosyalar, kullanici hesabi açildiginda kullanicinin ev dizinine kopyalanir � rcd : Bu dizinin içinde, init sürecinin basvurdugu konfigürasyon dosyalari vardir � passwd : Kullanici sifre veritabani � fstab : Linux'un açilisi esnasinda bindirilecek dosya sistemleri burada listelenir � group : passwd'e benzer sekilde kullanicilarin gruplarini tutar � inittab : init daemon için konfigürasyon dosyasi � motd : Kullanici sisteme girdikten sonra ekranina basilmasi istenen mesaj burada tutulur � profile : Kullanici sisteme girdigi zaman çalistirilan dosya (csh ve sh türevi kabuklar için) � shells : Sistemde kullanilabilecek kabuk isimleri burada tutulur � loginaccess : login komutu için konfigürasyon dosyasi Sisteme girisi kullanici bazinda sinirlamak için kullanilir � limits : Islemci performansinin kullanici bazinda kisitlanmasini saglar /home : Kullanicilara ayrilmis dizin Baska sekilde ayarlanmamis ise, açilan her hesaba ait kullanici, burayi kullanacaktir Büyük sistemlerde, bu kisim alt parçalara ayrilabilir (/home/ftpadm , /home/ogrenci gibi) /lib : Kütüphane dosyalari /mnt : Geçici baglanan dosya sistemleri Sadece bu is için kullanildigindan sistem görevlisine zaman kazandirir /proc : Süreç kontrollerini ve diger sistem bilgilerini tutan dosya sistemi Bu dosya sistemi aslinda disk üzerinde yer kaplamaz, tüm dosyalar çekirdegin bir uzantisi sayilabilir � cpuinfo : islemci modeli, tipi ve performansini bildirir � devices : Halihazirda çalisan çekirdek içinde destegi bulunan aygit sürücülerini listeler � dma : Hangi dma kanallarinin kullanildigini belirtir � filesystems : Halihazirda çalisan çekirdek içinde destegi bulunan dosya sistemlerini listeler � interrupts : Hangi kesintilerin kullanimda oldugunu söyler � iports : Halen hangi giris/çikis iskelelerinin kullanildigini belirtir � kcore : Sistem hafizasinin görüntüsü /root : Sistem görevlisinin ev dizini Mümkünse bu dizini sistemdeki diger kullanicilarin görmeyecegi sekilde ayarlayin /sbin : Hayati sistem komutlari Bir zamanlar bu dosyalar /etc dizini altinda yeraliyorlardi Sadece sistem görevlisinin ihtiyaci olan komutlar, /sbin veya /usr/sbin içinde bulunur /tmp : Geçici dosyalarin koyuldugu dizin Belirli zaman araliklarinda temizlenmelidir /usr : Diger önemli sistem dosyalarini tutar Bu bölüm genelde en kalabalik dizindir, zira yeni kurulan tüm programlar buraya konulur � X11R6: X Window sistemi bilgileri tutulur � doc: Belge ve dokümanlar, genellikle HOWTO ve FAQ dosyalari � lib: Bazi kütüphaneler � man: Man dosyalari � src: Bazi kaynak dosyalari ve linux çekirdegini olusturan kodlari (/usr/src/linux) içeren dizin � sbin : Kök dosya sisteminde yeralmasi gerekmeyen çalistirilabilir sistem görevlisi dosyalari /var : Sürekli degisen sistem bilgileri burada tutulur Istisnalar disinda diger makinalarla paylastirilmaz � adm: Sistem yönetimini ilgilendiren kayitlar � preserve : Sistemin göçmesinden sonra zarar görmesi mümkün dosyalarin kaydedildigi yer � spool : Sonra islenecek olan veriler buraya atilir (e-posta gibi) Eger sistem yöneticisi iseniz düzenli olarak dosya ve dizin yapisini kontrol etmelisiniz Örneginn /tmp dizini normal kullanicilarin kullanimina açik oldugu için çok kisa bir sürede dolabilir Burayi periyodik olarak silmek için find komutu ise yarayabilir : # find /tmp -atime +7 -exec rm -rf {} \; Yukaridaki komut, tmp dizini altinda yeralan tüm dosyalari kontrol edecek ve 7 günden daha eski dosyalari silecektir Benzer sekilde, kullanicilarin dosyalarinin yer aldigi /home dizini de çok kisa bir sürede dolmaya mahkumdur Sistemde ne kadar büyük sabit disk olursa olsun bir gün gelecek burasi dolacaktir Periyodik olarak buraya da göz gezdirmek gerekir Asagida yeralan kisa program, /home dizininde yeralan kullanici dizinlerideki disk kullanimini büyükten küçüge dogru disk isimli dosyaya yollayacaktir Bu dosyanin incelenmesiyle hangi kullanicilari "cezalandiracaginizi" görebilirsiniz # du -skx /home/* \| sort -rn > disk du (disk usage), sistem kullanicilarinin sikça basvurdugu bir komuttur Kullanilabilecek parametreler için du(1) kilavuz sayfasina bakin UNIX, (ve dolayisiyla Linux) iki tip aygit tanir Bunlardan ilki karakter aygitlari, baska bir deyisle veri alisverisini bayt bazinda yapan cihazlar, digeri de blok aygitlari, yani veri alisverisini blok cinsinden yapan cihazlardir Karakter aygitlarina örnek olarak seri baglanan cihazlar ve teypler, disk aygitlarina örnek olarak da diskler verilebilir Bu cihazlardan bir bilgi yazilip okundugunda dosya sistemi altinda bunlari tanimlayan dosyalar (/dev/*) kullanilmis olur Örnek olarak bir yaziciya bilgi göndermek için, $ cat dosya > /dev/lp1 komutunu kullanabilirsiniz Dosya, düz metin gibi, yazicinin anlayabilecegi bir yapida olmalidir Her aygit, bir dosya olarak dosya sisteminde kendine yer bulduguna göre hangi aygit dosyalarinin (dügüm ) bulundugunu görmek mümkün olabilir $ ls -l /dev/cua0 crw-rw-rw- 1 root uucp 5, 64 Nov 30 1993 /dev/cua0 Ilk kolondaki ilk karakter (c), bu dosyanin bir karakter aygitina ait oldugunu belirtiyor Normal dosyalar için buradaki karakter '-' olmaliydi Benzer sekilde blok aygitlar için ise 'b' kullanilr Aygit sürücü destegi çekirdekte olmasa bile /dev dizini altinda genellikle tüm aygit dosyalari (dügümler) bulunur Bu demektir ki /dev/sda dosyasina sahip oldugunuz halde bir SCSI sabit diski sistemde takili olmayabilir Tüm aygit sürücülerinin bulunmasi, programlarin kurulumunu ve yeni donanimin eklenmesini kolaylastirir

Sponsored Links
Google'a ekle	Yudumla	Mumsema	Derya Gibi	Oya

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Röleler ve Yapısı	DereeN	Genel Bilgi (Elektrik)	0	29-06-2008 17:23
Retroshare v.0.4.09b - İletişim ve güvenli dosya paylaşım programı P2P dosya paylaşım altyapısı i	Börtecine	Program Download	0	22-06-2008 15:55
Evrenin Başlangıcı Ve Yapısı	RüzgarGülü	Bilim & Teknoloji	0	26-05-2008 15:21
Cilt Yapısı ve Fonksiyonları	DereeN	El Ayak ve Vucut Bakımı	0	18-05-2008 14:35
beynin temel yapısı	HARBİKIZ	Sağlık-Genel	1	09-05-2008 17:09

Frmacil

Linux Dosya Sistem Yapısı