Frmacil

Soru
Nikah kıyılırken hangi ayet veya dua okunur ve nasil kiyilir?

Nikâh bir akit, sözlesme ve anlasmadir Bunun için bazi sartlari vardir Bu sartlardan birisi yerine getirilmezse nikâh sahih olmaz

1 Evlenecek kisilerin veya vekâletlerini verdikleri sahislarin hazir bulunmasi
2 Taraflarin irade beyani Evlilik akdini kabul ettiklerine dair eslerin “kabul ettim” seklinde ifade etmeleri
3 Nikâhin duyurulmasi Gizli birakilmamasi Bu sart bazi mezheplere göredir
4 Kizin velisinin izninin olmasi Bu hüküm Hanefi mezhebi hariç diger mezheplere göredir
5 Sahitlerin hazir olmasi Bu sahitler, ergenlik çagina ermis, akli basinda iki erkek veya bir erkekle iki kadin olmalidir Yani sahitlikte mutlaka bir erkegin bulunmasi icap eder

Nikâh, talâk diger bir ifade ile evlilik ve bosanma dinî bir müessesedir; ayni zamanda ibadetler içinde degerlendirilir Çünkü kaynagi Kur'ân ve hadistir Bu hususta yüzlerce âyet-i kerime, binlerce hadis-i serif vardir Bu âyetler hem evlilik müessesesinin sinirlarini çizer, hem de sorumluluk ve mükellefiyetleri belirler Bazi âyetlerde mesele bütün ayrintilariyla verilir Hadisler ise evlilik ve aile müessesesinin bütün ayrintilarini belirler, anlatir ve ögretir

Ayni sekilde Islâm hukuku kitaplarinda nikâh ve talak bölümü ap ayri bir bölüm teskil eder Meselâ kaynak olarak verdigimiz, Türkçede de kapsamli bir eser Ömer Nasuhi Bilmen'in 8 ciltlik Hukuk-u Islâmiye ve Istilâhât-i Fikhiyye Kamusu'nun bir cildi bu meseleye ayrilmistir

Konunun anlasilmasina yardimci olmasi ve bir örnek teskil etmesi açisindan bazi âyetlerin meallerini okuyalim:

"Içinizden bekâr olanlari ve köle ve cariyelerinizden dindar olanlarini evlendirin Onlar fakir iseler, Allah onlari lûtfuyla zenginlestirir Allah'in lütfü genistir ve O her seyi hakkiyla bilir

"Evlenmeye imkân bulamayanlar da, Allah onlari lûtfuyla zenginlestirinceye kadar iffetlerini korusunlar"1

"Size su kadinlari nikahlamak haram kilindi: Anneleriniz, kizlariniz, kiz kardesleriniz, halalariniz, teyzeleriniz, erkek kardeslerinizin kizlari, kiz kardeslerinizin kizlari, sizi emzirmis olan süt anneleriniz, süt kardesleriniz, hanimlarinizin anneleri, aranizdan zifaf geçmis olan kadinlarinizdan dogan üvey kizlariniz Eger zifaf geçmemisse onlarin kizlarini nikâhlamakta size günah yoktur Öz ogullarinizin hanimlarini nikahlamaniz ve iki kiz kardesi birden nikâhiniz altina almaniz da size haram kilindi Ancak geçmis olan müstesnadir Muhakkak ki Allah çok bagislayici, çok merhamet edicidir"2

Nikâhin kendine göre sartlari vardir Bu da yukarida izah edildi Cumhuriyet devrine kadar "dini nikâh, resmi nikâh" diye bir ifade mevcut degildi Islâm hukuku yürürlükten kaldirilip yerine Batidan adapte edilen "medenî" hukuk devreye girince ve nikâh akit islemleri belediyelere verilince bu çesit sorular gündeme geldi Oysa Yahudilik ve Hiristiyanlik gibi semavi kaynakli dinlerde önceden oldugu gibi simdi de nikâh merasimleri sinagog ve kiliselerde yapilir Esasen Islâmda da böyledir

Peygamberimizin (asm) "Nikâhi duyurun ve onu camilerde yapin" mealindeki hadis-i serif bu prensibi hatirlatmaktadir Bu islem camilerden alinip belediye nikâh salonlarina tasininca, nikâhin "dinî" bir mahiyet tasiyip tasimadigi akillara gelmeye basladi

Nikâh, evlilik bazi sartlar tasidigindan dolayi bu meseleyi bir bütün olarak âlimler ve din görevlileri bilmektedir Ve öteden beri nikâh akdini âlimler ve imamlar yapmaktadir Bunun için nikâhin halk dilindeki adi "imam nikâhi" seklinde söylenir olmustur

Aslinda bu islem imamlik, hocalik isi degildir Her Müslüman nasil ibadetlerini önceden ögrenerek yapiyorsa, nikâhi ve nikâhin sartlarini ve sorumluluklarini arastirip ögrendikten sonra bu hazirliga girecek, sahitler huzurunda taraflar birbirlerini kari-koca kabul ederek nikâhlarini kiyacaklardir Yani cemaatle namazda oldugu gibi, nikâhta mutlaka imam bulunacak diye bir sart yoktur Sartlari bellidir ve ona göre akit yapilir

Sadece resmî nikâh yeterli midir? "Sadece resmî nikâhi olanlar Allah katinda evli sayilir mi?"

Nikâh dinî bir müessesedir ve belli sartlari vardir Ayni sart ve esaslar resmî nikâhta, yani belediye memuru tarafindan kiyilan nikâhta mevcutsa nikâh nikâhtir Ancak sart ve esaslara dikkat edilmiyor, hattâ kaale alinmiyorsa mesele degisir, nikâha gölge düsebilir Söyle ki:

Resmî nikâhta evlenecek kisiler evlendiklerine dair ifadelerini açikça belirtiyorlar Ancak bu ifadelerin kesinlik bildirmesi gerekir Baska türlü bir yoruma müsait olmamalidir
Bir diger önemli nokta, sahitlerin Müslüman olmasi ve iki sahitten birisinin erkek olmasidir Oysa laik düzende sahidin TC vatandasi olmasi kâfi geliyor

Evlenecek taraflar süt kardesi olmamalidir Oysa resmî nikâhta bu husus arastirilmadigi gibi, memur tarafindan da sorulmuyor

Müslüman bir hanim gayr-i müslim bir erkekle evlenemez Halbuki yürürlükte olan mevzuatta bu meseleye dikkat edilmiyor, memur sormaya gerek duymadan nikâhi kiyiyor

Bu mahzurlar söz konusu degilse, sadece resmî nikâhla da helâllik mümkün olur Zaten nikâhin rüknü: iki sahit huzurunda taraflarin birbirlerini kari-koca olarak kabul etmeleridir

Ancak bütün bunlarla birlikte Islâmî ölçüler çerçevesinde nikâh akdini ihmal etmemeli, yaptirmalidir

1- Nur Sûresi 32 ve 33
2- Nisa Sûresi 23
Mehmed PAKSU (Aileye Özel Fetvalar)
Selam ve dua ile