Frmacil

Soru
bazi kimseler karsimiza çikip zor durumda oldugunu söylüyor ve yardim istiyor bizde ona inanip yardim ediyoruz eger söyledikleri dogru degilse yaptigimiz yardim hayir yerine geçermi


Allah rizasi için verilen yardimlar mükafatsiz kalmaz Karsidakinin müstahak olup olmamasi bu hükmü degistirmez Ama mümkün mertebe gerçek muhtaç olanlari arastirip ona göre yardimda bulunmak gerekir

Dilenciligin altinda hangi sebep yatarsa yatsin, hepimizin tartismasiz kabul edecegi aci bir gerçek vardir Bu hastalik toplumun kapanmaz, sifa bulmaz bir yarasidir

Görüldügü kadariyla, dilenen kisiler ya ihtiyar, kötürüm, sakat ve hasta gibi bedenî özürlerinden dolayi is bulamayan, çalisma imkânindan mahrum kimseler; veya özürlü oldugu halde aza kanaat etmeyip kolayindan bol paraya göz dikenler yahut bedenen ve ruhen saglam olup bu yolu bir kazanç ve meslek hâline getirenlerdir

Toplum hayatinda köklü ve esasli inkilâplar yapan Resul-i Ekrem Efendimizin dilencilik illetine nasil çareler getirdigini, ihtiyaci olmadigi halde dilenenlerin mes’uliyetini ve hangi hallerde dilenmenin caiz olabildigini su canli hadise ibretli bir sekilde gözlerimizin önüne sermektedir:

Enes bin Mâlik anlatiyor:

Bir gün Resulullahin (asm) huzurunda Ensardan birisi gelerek birsey istedi Resulullah ona sordu:

“Evinde bir sey var midir?”

“Evet, yâ Resulallah, bir çulumuz var Bir kismini altimiza seriyoruz, bir kismiyla da örtünüyoruz Bir su kabimiz var, onunla da su içiyoruz”

“Öyleyse hemen kalk, çul ve su kabinin her ikisini de al, bana getir”

O kisi gitti, her ikisini de getirdi

Resul-i Ekrem çulla su kabini eline aldi, hazir olanlara göstererek, “Su iki esyayi satin alacak kimse var mi?” diye sordu

Cemaattan bir zat, “Ben her ikisine de bir dirhem veririm” dedi

Resulullah iki-üç defa, “Bir dirhemden fazla veren yok mu?” diye tekrarladi Daha sonra baska birisi, “Ben iki dirheme alirim” dedi Resulullah çulu ve su kabini o zata satti Iki dirhemi aldi, esya sahibine verdi ve söyle buyurdu:

“Bu paranin bir dirhemi ile yiyecek al, âilene birak; bir dirhemine de bir balta al, bana getir”

O adam gitti, bir balta aldi, geldi Resul-i Ekrem baltaya kendi eliyle bir sap takti Sonra da o adama vererek, “Al bunu, git odun kes, topla, sat Seni on bes gün görmeyecegim” buyurdu

O adam gitti, odun kesti, topladi, satti Resulullahin huzuruna geldiginde on bes dirhem kazanmisti Bir kismina giyecek, bir kismina da yiyecek almisti Resulullah bunun üzerine söyle buyurdu:

“Dilencilik yüzünden siyah bir nokta olarak Kiyamet gününde gelmektense su hâlin ondan daha hayirlidir

“Dilenmek ancak su üç kisiye caizdir: (1) Topraga yapistiran fakirlige ugrayana (son derece fakir düsene), (2) altindan kalkamayacak derecede borç altina girene, (3) ara bulmak için kan parasi yüklenen kimseye” Baska bir rivâyette ise dördüncü bir sart getirilir: “Çok aci veren müzmin bir hastaliga kapilan kimse ihtiyaci kadar isteyebilir”1

Hadisten açikça anlasilan odur ki, çalisamayacak kadar magdur, sakat ve özürlü olan kisi, kendisine bakacak bir kimse yoksa, devlet de yardim etmiyorsa, ancak zarurî ihtiyacini telâfi edebilecek kadar baskalarindan isteyebilir, dilenebilir Borçluluk hali de buna eklenmektedir
Bu zarurî hâlin disinda, dilenciligi sirf bir geçim vasitasi haline getirenler büyük bir mes’uliyet altina girmektedir Bu çesit kimselere Peygamberimizin ikazi söyledir:

“Her kim malini çogaltmak için insanlardan mallarini isterse, o ancak ve ancak ates parçasi ister Artik bunun ister azini, isterse çogunu ister”2

Bu hadis-i serif, ihtiyaci olmadigi halde dilenmeyi caiz görmeyip Cehennem azabini netice verecek bir is oldugunu ifadeyle haram saymaktadir
Iste haram isleyenlerin sayisinin artmamasi için bu tür kimselerin türemesine meydan vermemek lâzimdir Duhâ Sûresinde geçen

“Birsey isteyeni geri çevirip azarlama” mealindeki âyet-i kerimeden esas murad, ilmî bir mesele sorani, birsey ögrenmek isteyeni geri çevirmemektir Yoksa her isteyeni bos çevirmemek seklinde anlasilmamalidir3 Çünkü bu takdirde dilencilige yol açilmis olur

1 Ebû Dâvud, Zekât: 26
2 Müslim, Zekât: 35
3 Es-Sâvî, 4: 330

Mehmed Paksu
Helal – Haram
Selam ve dua ile